Amantadyna- możliwy przełom w leczeniu COVID-19?

W jednym z ośrodków zdrowia na południu Polski stosuje się terapię zwalczającą zakażenie wirusem SARS-CoV-2, która – jak wynika z relacji wielu pacjentów – wykazuje daleko idącą skuteczność. Lekarze w całym kraju również zaczynają ją stosować, choć publicznie rzadko się do tego przyznają. Czy znana od dawna amantadyna, ponownie odkryta jako lek przeciwwirusowy, okaże się panaceum na obecną pandemię, jedno z największych zagrożeń naszych czasów?

Źródło: wikipedia

Amantadyna (amantadine) jest pochodną adamantanu, organicznego związku chemicznego z grupy amin. Substancja ta dostępna jest w różnych lekach generycznych czyli tańszych odpowiednikach leków oryginalnych, dla których wygasła już ochrona patentowa. Występuje w nich pod postacią siarczanu amantadyny (amantadine sulfate) lub chlorowodorku amantadyny (amantadine hydrichloride). Ten drugi związek bardziej przyciąga uwagę lekarzy, ponieważ jest łatwo rozpuszczalny i szybciej osiąga maksymalne stężenie we krwi pacjenta – już po około 3-4 godzinach od doustnego przyjęcia. Amantadyna niemal całkowicie wchłania się z przewodu pokarmowego. Tylko ok. 5 % tej substancji jest metabolizowane w wątrobie do N- acetyloamantadyny; 95 % jest wydalane z moczem w formie nieprzereagowanej.

Amantadyna została zarejestrowana przez amerykańską Agencję Żywności i Leków (FDA) już w 1968 roku jako środek przeciwwirusowy w leczeniu grypy. Stosowano ją również podczas poprzedniej epidemii SARS w roku 2002. Jako środek w leczeniu objawowym choroby Parkinsona została zaaprobowana w r. 1973. Działanie amantadyny przeciwko wirusowi SARS-CoV-2 było badane również in vitro na początku pandemii m. in. przez polskich naukowców działających w Stanach Zjednoczonych (Sandra P. Smieszek, Bart P. Przychodzen, Mihael H. Polymeropoulos: Amantadine disrupts lysosomal gene expression: A hypothesis for COVID19 treatment, publ. online 2020 Apr 30).

Leki przeciwwirusowe mogą działać na różnych etapach ataku wirusa, jak widać na poniższym rysunku:




Punkty uchwytu leków przeciwwirusowych. Źródło: G. Virella, Piotr B. Heczko: Mikrobiologia i choroby zakaźne. Edra Urban & Partner, 2015

Jedna z hipotez, opisujących działanie tej substancji głosi, że wkracza ona do gry na etapie odpłaszczania – rozpuszczania otoczki wirusa – czyli w momencie, kiedy napastnik już wniknął do komórki gospodarza. Po rozpuszczeniu kapsydu, co wymaga środowiska lekko kwaśnego, dochodzi do „wlania się” RNA wirusa do wnętrza komórki. Jednak wystarczy, aby odczyn środowiska zmienił się na lekko zasadowy, aby wirus nie miał szans na uwolnienie swojego materiału genetycznego i zmuszenie komórki gospodarza do jego replikacji.

Amantadyna jest tzw. inhibitorem pompy protonowej (proton pump inhibitor, PPI). Blokuje kanał jonowy, utworzony przez białko M2 (M2 protein), znajdujące się w otoczce wirusa. Białko to pełni funkcję regulatora wewnętrznego pH wirusa. Transportując do wnętrza wirionu jony wodorowe, generuje niskie pH – odczyn kwaśny, który jest niezbędny do rozpuszczenia otoczki. Akcja amantadyny blokuje ten proces, uniemożliwiając uwolnienie materiału genetycznego wirusa do cytoplazmy komórki.

Za ponownego odkrywcę leku w jego działaniu przeciwwirusowym uważa się  dr Włodzimierza Bodnara, pediatrę i pulmonologa z Przemyśla. Jest on nie tylko lekarzem, ale i… biznesmenem (oprócz przychodni, którą sam wybudował, prowadzi restaurację; planuje też kolejne inwestycje w mieście). Według niego chorobę, spowodowaną wirusem SARS-CoV-2, z powodzeniem można leczyć, podając już na wczesnym etapie chlorowodorek amantadyny. Na dalszym etapie choroby, a nawet przy zapaleniu płuc są również duże szanse na pokonanie wirusa i pełne wyleczenie pacjenta oraz uniknięcie groźnych powikłań. „Potrzeba co najmniej 24 godzin, aby lek przeszedł w ilości wystarczającej do komórki i zmienił w niej środowisko pH z kwaśnego na zasadowe w lizosomach, co uniemożliwia wirusowi przekazanie RNA materiału genetycznego do dalszej jego repliki”.

Gdyby – jak twierdzi dr Bodnar – jednocześnie z akcją szczepień upowszechniło się leczenie amantadyną, po odpowiednim przeszkoleniu lekarzy, można by zwalczyć pandemię bez „zamykania” gospodarki. Za stosowaniem tego leku przemawia również jego niska cena: koszt terapii amantadyną kształtował się jeszcze kilka miesięcy temu w granicach 10 zł, obecnie, z powodu wielkiego zainteresowania pacjentów i konieczności sprowadzania leku z zagranicy – jest to ok. 60 zł. Tymczasem koszt kuracji rekomendowanym do leczenia COVID-19 lekiem Remdesivir to… 10.000 zł.

Zdaniem doktora Bodnara amantadyna powinna być jak najszybciej włączona do schematu leczenia choroby COVID-19, tym bardziej, że jest to lek znany od lat i dokładnie przebadany. Jednak jego starania, żeby zainteresować swoją terapią szersze grono lekarzy, a zwłaszcza decydentów w dziedzinie polityki zdrowotnej, spełzły na niczym. Dopiero zamieszczone przez niego w sieci prowokacyjne oświadczenie „Można wyleczyć Covid-19 w 48 godzin”, zaopatrzone w schemat leczenia amantadyną w języku polskim i angielskim, zadziałało na środowisko lekarskie jak przysłowiowa płachta na byka. Podzieliło się ono na dwa obozy. Jeden uznał doktora Bodnara za szarlatana, drugi przychylił się do jego postulatu, by dać szansę lekowi, który przynosi widoczne efekty w walce z wirusem.

W Polsce działanie amantadyny skierowane przeciwko wirusowi SARS-CoV-2 zauważono również w ośrodkach zajmujących się leczeniem chorób neurologicznych. U dużej części pacjentów stosuje się całymi latami ten lek w celu łagodzenia objawów tych chorób. Już w kwietniu 2020 roku ukazała się publikacja prof. Konrada Rejdaka, kierownika Kliniki Neurologii Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, prezesa elekta Polskiego Towarzystwa Neurologicznego oraz prof. Pawła Grieba, kierownika Zakładu Farmakologii Doświadczalnej w  Instytucie Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej Polskiej Akademii Nauk w Warszawie. Opisali oni studium przypadku  zakażonych wirusem SARS-CoV-2 seniorów, których grupa trafiła do Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego nr 4 w Lublinie. Spośród nich 22 pacjentów, mimo potwierdzonego zakażenia wirusem, nie miało klinicznych objawów choroby COVID-19. Po analizie tych przypadków okazało się, że z powodu swoich chorób (stwardnienie rozsiane, choroba Parkinsona lub zaburzenia funkcji poznawczych) przyjmowali oni amantadynę, czego nie stwierdzono u reszty zakażonych seniorów. Zdaniem autorów publikacji prawdopodobnie ten lek uchronił wyżej wymienionych pacjentów przed chorobą COVID-19. Nawiązując do tych budzących nadzieję informacji doktor Włodzimierz Bodnar zaproponował retrospektywną analizę działania amantadyny: w Polsce mamy ok. 90 000 chorych na chorobę Parkinsona; należy zidentyfikować w tej grupie osoby, które przyjmowały amantadynę i chorowały na COVID-19, po czym ustalić, jaki był przebieg choroby. Jeżeli był to przebieg w większości łagodny lub bezobjawowy, potwierdzałoby to skuteczność tego leku w walce z wirusem SARS-CoV-2.

Doświadczenia polskich lekarzy zostały potwierdzone przez badaczy z Cambridge University, którzy również stwierdzili skutecznie działanie przeciwwirusowe amantadyny stosowanej u pacjentów z chorobą Parkinsona. W ich publikacji cytowane są prace polskich naukowców. Niestety wniosek profesora Rejdaka o przyznanie środków na dalsze badania w tym kierunku, złożony już na początku pandemii, nie znalazł uznania Agencji Badań Medycznych.

Patową sytuację wokół amantadyny zmieniły dopiero po kilku miesiącach pozytywne opinie innych autorytetów lekarskich. Jednym z nich był dr Cezary Pakulski, kierownik Kliniki Anestezjologii, Intensywnej Terapii i Medycyny Ratunkowej w Pomorskim Uniwersytecie Medycznym w Szczecinie, który już w maju 2020 r. opracował własny protokół terapeutyczny, uwzględniający amantadynę. W sieci pojawiły się również liczne relacje osób chorych na  COVID-19, w większości pacjentów dr Bodnara, którym lek pomógł, a nawet – jak twierdzą – uratował życie (nazywają oni doktora Bodnara współczesną wersją doktora Judyma!). Do skutecznego leczenia amantadyną przyznały się również osoby publiczne, jak np. była prezes Sądu Najwyższego Małgorzata Gersdorf czy Wiceminister Sprawiedliwości Marcin Warchoł. Biorąc pod uwagę te doniesienia Ministerstwo Zdrowia zleciło w grudniu 2020 r.  Agencji Badań Medycznych badania nad skutecznością amantadyny w leczeniu COVID-19.

Co będzie dalej? Czas pokaże. Choć szkoda go tracić…

W artykule wykorzystano następujące materiały:

Instytut Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej PAN. Coronavirus service: Leki przeciwwirusowe

MRC Toxicology Unit, University of Cambridge: Alzheimer’s and Parkinson’s diseases predict different COVID-19 outcomes, a UK Biobank study

Araujo R., Aranda-Martinez J.D., Aranda-Abreu G.E.: Amantadine Treatment for People with COVID-19

Smieszek S.P., Przychodzen B.P., Polymeropoulos M.H.: Amantadine disrupts lysosomal gene expression: A hypothesis for COVID19 treatment. Int. J. Antimicrob. Agents. 2020;55:106004. doi: 10.1016/j.ijantimicag.2020.106004.

Rejdak K., Grieb P.: Adamantanes might be protective from COVID-19 in patients with neurological diseases: Multiple sclerosis, parkinsonism and cognitive impairment

Przemyśl Nasze Miasto. Lekarz Włodzimierz Bodnar z Przemyśla o amantadynie i nie tylko

Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej OPTIMA w Przemyślu. Zacznijmy leczyć COVID-19, aby uratować nasze zdrowie, życie i gospodarkę

Photo by Volodymyr Hryshchenko on Unsplash

Jedna myśl w temacie “Amantadyna- możliwy przełom w leczeniu COVID-19?

  1. BogusiaM pisze:

    Artykył przeczytalam jednym tchem i pozwolilam sobie podac link na FB i zacytowalam skopiowany z w/w artykułu fragment. Pragne, by kazdy przeczytal te wiadomości, a zwlaszcza lekarze i wszelcy medyzy, a moze decydent polityk by przeczytal i obyloby sie ratowanie ludzi juz dzis, bez czekania na dodatkowa /czyt,zbędne/ badania…. brak słow i podziwiam dra Bodnara, ze nie da sie zamknac /dosłownie/ pod kazdym względem….

    Polubienie

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s